18.01.2024

10 ciekawostek o szerszeniach

Szerszenie to fascynujące stworzenia, które często budzą zarówno respekt, jak i strach. Znane ze swojego uderzającego wyglądu i potężnego żądła, owady te od dawna wzbudzają ciekawość zarówno entuzjastów przyrody, jak i badaczy. Dzięki niepowtarzalnemu brzęczeniu i żywym kolorom szerszenie zajmują ważne miejsce w królestwie zwierząt. W tym artykule zagłębimy się w 10 intrygujących faktów na temat szerszeni, które rzucą światło na ich zachowanie, siedlisko i relacje z ludźmi. Od ich niesamowitych zdolności budowania gniazd po ich rolę w ekosystemie, jest wiele do odkrycia na temat tych niezwykłych stworzeń. Zapnij pasy i przygotuj się na podróż przez świat szerszeni!
Spis treści artykułu

1. Szerszenie są rodzajem os

Szerszenie należą do rodziny Vespidae i są blisko spokrewnione z innymi owadami żądlącymi, takimi jak żółte kurtki (osy z rodzaju Vespula lub Dolichovespula) i osy papierowe. Znane są z agresywnego zachowania i silnych użądleń.

2. Szerszenie są większe niż inne osy

Szerszenie są zazwyczaj większe i bardziej wytrzymałe niż inne rodzaje os. Średni rozmiar szerszeni w Europie różni się w zależności od gatunku, ale najczęściej spotykany gatunek to szerszeń europejski (Vespa crabro). Długość ciała szerszenia europejskiego zazwyczaj wynosi od 2,5 cm do 3,5 cm. Rozpiętość skrzydeł tych owadów może osiągać od 4,5 cm do 5,5 cm. Są to więc duże owady, szczególnie w porównaniu z innymi rodzajami os..

3. Szerszenie budują skomplikowane gniazda

Tak, szerszenie budują skomplikowane gniazda. Proces ten rozpoczyna się od żucia włókien drewna, które są mieszane ze śliną owadów, tworząc “papierowatą” substancję. Ta technika pozwala im na budowanie dużych i wytrzymałych struktur, które często znajdują się na gałęziach drzew, pod okapami budynków, w stodołach, strychach lub innych osłoniętych miejscach.

Gniazda szerszeni mogą być bardzo duże, czasami osiągając rozmiar piłki do koszykówki, a nawet większe. Wewnątrz gniazda znajdują się komórki, które służą jako pokoje lęgowe dla larw. Budowa takiego gniazda jest imponującym osiągnięciem inżynieryjnym owadów i świadczy o złożonych zachowaniach społecznych tych owadów.

4. Szerszenie są owadami wysoce społecznymi

Szerszenie są owadami wysoce społecznymi i żyją w koloniach o złożonej hierarchii społecznej. W kolonii szerszeni można wyróżnić trzy główne role:

  • Królowa: Jest to zazwyczaj jedyna reprodukcyjna samica w kolonii. Jej głównym zadaniem jest składanie jaj. Po zimie, królowa buduje nowe gniazdo i rozpoczyna proces zakładania nowej kolonii.
  • Robotnice: Są to bezpłodne samice, które stanowią większość populacji w kolonii. Ich zadania obejmują szukanie pożywienia, budowanie i rozbudowę gniazda, opiekę nad larwami oraz obronę gniazda. Robotnice są również odpowiedzialne za regulację temperatury wewnątrz gniazda.
  • Samce (trutnie): Ich główną rolą jest rozmnażanie. Trutnie opuszczają gniazdo, aby sparować się z nowymi królowymi, co zazwyczaj ma miejsce pod koniec lata lub na początku jesieni. Każdy z tych członków kolonii odgrywa kluczową rolę w przetrwaniu i rozwoju społeczności szerszeni.

5. Szerszenie są żarłocznymi drapieżnikami

Tak, szerszenie żywią się różnymi owadami i są wykwalifikowanymi łowcami. Ich dieta obejmuje muchy, pszczoły, inne osy oraz różnorodne owady i larwy. Szerszenie potrafią atakować i upolować nawet te ofiary, które są większe od nich samych, co jest rzadkością wśród innych owadów.

Ich umiejętności łowieckie i siła sprawiają, że szerszenie są efektywnymi drapieżnikami, odgrywającymi ważną rolę w ekosystemie, ponieważ pomagają kontrolować populację innych owadów. Są jednak czasami uważane za szkodniki, szczególnie gdy ich polowania dotyczą pożytecznych owadów, takich jak pszczoły miodne.

Ponadto, sposób polowania szerszeni, który często obejmuje rozbijanie ofiary na części i transportowanie ich do gniazda, w celu nakarmienia larw, świadczy o ich zaawansowanych zachowaniach łowieckich i społecznych.

6. Szerszenie mają bolesne żądło

Szerszenie posiadają silny jad i są w stanie zadawać bolesne użądlenia, zwłaszcza gdy czują się zagrożone. Ich żądła są specjalnie zaprojektowane do przenikania przez grubą skórę, co sprawia, że użądlenie jest szczególnie bolesne.

Warto pamiętać, że szerszenie używają swojego żądła głównie w celu obrony – zarówno swojej, jak i swojego gniazda. W przeciwieństwie do pszczół miodnych, szerszenie mogą żądlić wielokrotnie, ponieważ ich żądło nie zostaje utracone po użądleniu.

Osoby użądlenie przez szerszenie mogą odczuwać silny ból, opuchliznę i zaczerwienienie w miejscu użądlenia. W przypadku osób uczulonych na jad owadów żądlących, reakcja może być znacznie bardziej poważna i wymagać natychmiastowej pomocy medycznej. Dlatego zawsze zaleca się ostrożność w pobliżu gniazd szerszeni.

7. Szerszenie komunikują się za pomocą feromonów

Szerszenie rzeczywiście używają feromonów do komunikacji z innymi członkami kolonii. Feromony to sygnały chemiczne, które odgrywają kluczową rolę w życiu społecznym tych owadów. Są one wykorzystywane do różnych celów, takich jak:

  • Oznaczanie szlaków: Szerszenie mogą używać feromonów do znakowania tras, które prowadzą do źródeł pożywienia, ułatwiając tym samym innym członkom kolonii ich odnalezienie.
  • Sygnalizowanie niebezpieczeństwa: Gdy szerszeń czuje się zagrożony lub gniazdo jest atakowane, może wydzielać feromony alarmowe, które mobilizują inne szerszenie do obrony lub ucieczki.
  • Koordynacja działań: Feromony mogą także służyć do koordynowania działań wewnątrz kolonii, np. przy budowie gniazda, opiece nad larwami czy zbieraniu pożywienia.

Komunikacja chemiczna za pomocą feromonów jest więc niezwykle ważna w życiu społecznym szerszeni, umożliwiając im efektywną współpracę i przetrwanie jako grupa.

8. Szerszenie odgrywają ważną rolę w ekosystemach

Szerszenie, mimo swojej agresywnej natury, faktycznie istotną rolę w ekosystemach. Jako drapieżniki, pomagają one kontrolować populację innych owadów, w tym szkodników rolniczych i ogrodowych. Dzięki temu przyczyniają się do utrzymania równowagi biologicznej w środowisku naturalnym.

Ponadto, choć szerszenie nie są tak skutecznymi zapylaczami jak pszczoły, również odwiedzają kwiaty w poszukiwaniu nektaru. Podczas tych wizyt mogą przyczyniać się do zapylania, co jest ważne dla wielu roślin. W ten sposób szerszenie przyczyniają się do zdrowia i różnorodności ekosystemów, w których żyją.

Ich rola w ekosystemach jest więc złożona i obejmuje zarówno kontrolę populacji innych owadów, jak i przyczynianie się do procesu zapylania.

9. Szerszenie przyciąga słodka żywność i napoje

Szerszenie są rzeczywiście znane z tego, że są przyciągane przez słodką żywność i napoje, co sprawia, że często stają się problemem podczas pikników, grillowania na świeżym powietrzu czy innych aktywności na zewnątrz. Ich zainteresowanie słodyczami jest szczególnie silne pod koniec lata i na początku jesieni, kiedy to szukają dodatkowych źródeł energii.

Aby uniknąć przyciągania szerszeni, zaleca się trzymanie żywności i napojów pod przykryciem. Dobrym rozwiązaniem jest używanie pojemników z pokrywkami lub przykrywanie żywności folią aluminiową lub innym materiałem. Ważne jest także, aby nie pozostawiać na zewnątrz resztek jedzenia lub otwartych napojów słodzonych, które mogą przyciągać te owady

10. Szerszenie mają charakterystyczne czarno-żółte ubarwienie

Szerszenie rzeczywiście można łatwo rozpoznać po ich charakterystycznym czarno-żółtym ubarwieniu. Ten żywy, kontrastowy wzór służy jako formę ostrzeżenia dla potencjalnych drapieżników, sygnalizując ich zdolność do obrony, w tym użądlenia. Jest to przykład tzw. aposematyzmu, czyli strategii obronnej, w której jaskrawe kolory ostrzegają przed niebezpieczeństwem, jakie mogą stanowić te owady.

Ubarwienie aposematyczne jest stosunkowo powszechne w świecie owadów i innych zwierząt, często sygnalizuje truciznę lub inną formę obrony. W przypadku szerszeni, ich wyraziste ubarwienie pełni istotną rolę w ich przetrwaniu, odstraszające potencjalne zagrożenia, zanim dojdzie do konfrontacji.

Szerszenie są rodzajem os z rodziny Vespidae, znane ze swojej agresywności i silnych użądleń. Są większe niż większość os, budują skomplikowane gniazda i żyją w społecznościach z wyraźną hierarchią. Jako efektywne drapieżniki, kontrolują populacje innych owadów i przyczyniają się do ekosystemów, choć ich silny jad i skłonność do użądleń mogą stanowić zagrożenie dla ludzi.  W razie problemu z szerszeniami w Twoim domu możesz zastosować dedykowany środek do usuwania os i szerszeni Bump Wespen.

Czytaj również
18.01.2024
10 ciekawostek o szerszeniach – Część druga
Po zgłębieniu podstawowych informacji na temat szerszeni w pierwszej części naszego artykułu, przyszedł czas na odkrycie kolejnych fascynujących aspektów tych niezwykłych owadów. Druga część naszej podróży po świecie szerszeni zaprowadzi nas w świat ich niesamowitych umiejętności, adaptacji i zachowań, które wyróżniają je w królestwie owadów.
10.01.2024
Czym się różnią pszczoła, osa i szerszeń?
Jak odróżnić pszczołę od osy? Jakie są różnice między osą a szerszeniem? To bardzo popularne pytania. Na pierwszy rzut oka owady te są do siebie podobne, przez co możemy je pomylić, jednak kiedy przyjrzymy im się bliżej, odnajdziemy sporo czynników, różniących od siebie te latające insekty. Warto wiedzieć, kiedy mamy do czynienia z osą, a kiedy z szerszeniem. Wbrew pozorom różnic jest sporo, a żółto-czarny kolor to tylko jeden z niewielu elementów, które sprawiają, że te owady mogą się wydawać podobne.
19.10.2023
Jak skutecznie i bezpiecznie pozbyć się gniazda os?
Osy są ważnymi składnikami ekosystemu, ale ich obecność w bezpośrednim sąsiedztwie ludzi może prowadzić do nieprzyjemnych, a nawet niebezpiecznych sytuacji. Ukąszenia tych owadów mogą być bolesne, a w przypadku osób uczulonych na jad, mogą nawet spowodować poważne reakcje alergiczne. Z tego powodu, zawsze należy podchodzić z najwyższą ostrożnością do gniazd os znajdujących się w pobliżu domu lub miejsca pracy. Celem tego artykułu jest dostarczenie czytelnikom informacji na temat bezpiecznych i skutecznych metod usuwania gniazd tych owadów, co może przyczynić się do zminimalizowania ryzyka nieprzyjemnych spotkań z nimi.
10.01.2024
3 gatunki pająków, które mieszkają w naszych domach
W ARTYKULE ZNAJDUJĄ SIĘ ZDJĘCIA PAJĄKÓW!

Naukowcy od lat próbują ustalić przyczynę, dla której ludzie tak masowo boją się pająków. Do tej pory powstały różne teorie – boimy się, bo pająki mają jad, boimy się na podstawie pamięci pokoleniowej, boimy się, bo mają 8 nóg… Jak by nie było – ludzie krzywią się na widok robaka, zsuwającego się powoli z sufitu na niewidocznej pajęczynie, a arachnofobia należy do najpopularniejszych fobii na świecie. Pająki z nami żyją i żyć będą, natomiast warto wiedzieć, jakie gatunki pojawiają się w naszych mieszkaniach. W poniższym artykule poznasz trzech najczęstszych pajęczych współlokatorów.